„Podwójnie zapomniani” w Zespole Szkół nr 1 w Kutnie

30 września 2026 roku uczniowie IV klasy III Liceum Ogólnokształcącego w Zespole Szkół nr 1 im. Stanisława Staszica w Kutnie wraz z wychowawczynią Izabelą Pawłowską zwiedzali wystawę edukacyjną pt. “Podwójnie zapomniani. Żydowscy oficerowie Wojska Polskiego wśród ofiar Zbrodni Katyńskiej”.

2 października 2026 roku wystawę oglądali uczniowie Technikum oraz uczniowie I klasy Liceum Ogólnokształcącego w Zespole Szkół nr 1 im. Stanisława Staszica w Kutnie wraz z nauczycielką historii Anetą Urbańską-Matczak.

O wystawie i o „Zbrodni Katyńskiej” opowiadała Bożena Gajewska – edukatorka z Fundacji

Jakub Landesberg – podporucznik rezerwy Wojska Polskiego

Na jednej z plansz wystawowych możecie zapoznać się z biografią, zamordowanego w Katyniu, Jakuba Landesberga – podporucznika rezerwy Wojska Polskiego, lekarza internisty związanego z Kutnem.

Jakub Landesberg urodził się 9 czerwca 1899 roku w Tarnopolu. Był synem Maurycego (Mosesa Josela) Landesberga i Fryderyki (Freude) z domu Bretsztejn. Medycynę studiował na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie, gdzie uzyskał dyplom lekarski. W Wojsku Polskim od listopada 1918 roku; od 1926 roku w stopniu podporucznika rezerwy. Służył w 10. Batalionie Sanitarnym; po ćwiczeniach rezerwy w latach 1930 i 1932 przypisano go ewidencyjnie do 37. Pułku Piechoty w Kutnie.

Kutno stało się centrum jego życia. Mieszkał przy ulicy Narutowicza 3, następnie przy ulicy Kilińskiego 115, a w końcu wybudował własny dom przy ulicy Długosza. Ożenił się z Marią (Małką) z domu Goldman. Pracował jako lekarz w ubezpieczalni i prowadził prywatną praktykę. Był cenionym internistą, głęboko związanym z Kutnem i jego społecznością.

1 września 1939 roku, po napaści Niemiec na Polskę, został powołany do wojska i prawdopodobnie skierowany do Grodna. Następnie dostał się do niewoli sowieckiej i był przetrzymywany w obozie w Kozielsku. Figuruje na liście wywozowej L.W. 035/2 z kwietnia 1940 roku, poz. AM 3739. Zamordowany w Katyniu w kwietniu 1940 roku.

W 1943 roku w Nowym Kurierze Warszawskim w rubryce „Ofiary Katynia” ukazała się informacja potwierdzająca jego śmierć. Listy ekshumacyjne i dokumenty Zarządu Głównego Polskiego Czerwonego Krzyża z lat 1943-1944 zawierają następujący zapis:

„03739. Landesberg Jakub – wojskowy – dr medycyny, dyplom lekarski Uniwersytetu Jana Kazimierza, książka oficerska, karta pocztowa z nadawcą: Maria Landesberg, Kutno, Narutowicza 3, receptariusz.”

Przy zwłokach znaleziono receptariusz oraz list od żony Małki. Są to jedne z najwymowniejszych śladów po człowieku, który służył swojemu krajowi i nigdy nie powrócił do miasta, które uczynił swoim domem.

W 2007 roku pośmiertnie awansowany do stopnia porucznika przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.

A teraz kilka słów o wystawie…

Wystawa została wykonana przez Fundację “Przyjaciele i Rodziny Żydowskie Miasta Kutna”, w ramach zadania publicznego pt. “Zachor znaczy pamiętaj!” realizowanego dzięki wsparciu finansowemu Prezydenta Miasta Kutno.

Autorem wystawy jest Luc Albinski, projekt graficzny wystawy wykonała Jacqui Meyer. Wystawę konsultował Andrzej Olewnik.

Wystawa liczy 9 plansz, od maja do czerwca była pokazywana w kutnowskich placówkach oświatowych, latem w Kutnowskim Domu Kultury, a od września znów jest prezentowana w kutnowskich szkołach podstawowych i średnich (w każdej z nich po pięć dni – od poniedziałku do piątku).

Partnerzy i Patronat Honorowy

Partnerem wystawy jest Fundacja Rodzin Katyńskich Pochodzenia Żydowskiego https://zydzikatynscy.pl/

Patronat Honorowy nad wystawą objęło Muzeum Katyńskie i Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN. Jesteśmy ogromnie dumni z Patronów Honorowych naszej wystawy.

Zadanie publiczne “Zachor znaczy pamiętaj!”, w ramach którego wykonano wystawę, objęte jest Patronatem Honorowym Prezydenta Miasta Kutno Mariusza Sikory, Kutnowskiej Rady Pamięci Narodowej oraz Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Żydów w Polsce. Partnerem w zadaniu jest Kutnowski Dom Kultury.