. English
W Kutnie odsłonięto pierwszą wystawę poświęconą polsko-żydowskim ofiarom Zbrodni Katyńskiej
21 maja 2026 roku w Szkole Podstawowej nr 9 im. Władysława Jagiełły w Kutnie odbyło się uroczyste otwarcie pierwszej w Polsce wystawy poświęconej polsko-żydowskim oficerom Wojska Polskiego zamordowanym przez sowieckie NKWD w Zbrodni Katyńskiej.
Wystawa została przygotowana dzięki wsparciu Miasta Kutno, pod Honorowym Patronatem Muzeum Katyńskiego w Warszawie, we współpracy z Fundacją Żydów Katyńskich oraz Fundacją „Przyjaciele i Rodziny Żydowskie Miasta Kutna”.
W uroczystości udział wzięli Zastępca Prezydenta Miasta Kutno Zbigniew Wdowiak, Dyrektor Szkoły Podstawowej nr 9 Iwona Lidia Pietrzak, przedstawiciele władz samorządowych, nauczyciele, uczniowie oraz mieszkańcy miasta.
Szczególnymi gośćmi wydarzenia byli Wanda Albinska, urodzona w Kutnie córka dr Haliny Rotstein, lekarki getta warszawskiego, która pozostała ze swoimi pacjentami aż do wywiezienia do obozu zagłady w Treblince, oraz jej syn Luc Albinski, Prezes Fundacji Żydów Katyńskich.
Ekspozycja przedstawia losy polsko-żydowskich oficerów Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Miednoje. Wystawa przypomina o ich służbie dla Rzeczypospolitej oraz zwraca uwagę na często pomijany fakt, że wśród ofiar Zbrodni Katyńskiej znajdowały się setki obywateli polskich pochodzenia żydowskiego.
Ważnym partnerem przedsięwzięcia była również Fundacja „Przyjaciele i Rodziny Żydowskie Miasta Kutna”, od lat zaangażowana w ochronę i popularyzację wielokulturowego dziedzictwa Kutna oraz upamiętnianie wkładu społeczności żydowskiej w historię miasta. Szczególne podziękowania należą się Bożenie Gajewskiej, członkini Fundacji, której zaangażowanie, energia i determinacja odegrały kluczową rolę w organizacji wystawy i wydarzeń towarzyszących.
W ramach wizyty w Kutnie odbył się również pokaz filmu dokumentalnego „Nobody Told Me”, opowiadającego historię dr Haliny Rotstein i jej rodziny.
Projekt został przygotowany dzięki ogromnemu zaangażowaniu wielu osób. Szczególne podziękowania należą się Bożenie Gajewskiej za koordynację przedsięwzięcia, Andrzejowi Olewnikowi za wsparcie merytoryczne oraz Jacqui Meyer za opracowanie graficzne wystawy.
Wystawa stanowi kolejny etap działań Fundacji Żydów Katyńskich na rzecz dokumentowania i upamiętniania ponad 500 polsko-żydowskich oficerów zamordowanych przez NKWD w 1940 roku. Fundacja prowadzi internetowy cmentarz pamięci pod adresem www.zydzikatynscy.pl.
Mamy nadzieję, że wystawa będzie prezentowana również w innych miastach Polski.
Dzień Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej w Johannesburgu
Uroczysta ceremonia złożenia wieńców odbyła się w niedzielę, 12 kwietnia 2026 roku, przy Pomniku Katyńskim w Johannesburgu, gromadząc przedstawicieli polskiego korpusu dyplomatycznego, Polonii oraz organizacji zrzeszających ocalałych, aby uczcić ofiary zbrodni katyńskiej z 1940 roku.
Uroczystość miała miejsce przy pomniku w James and Ethel Gray Park w Melrose, miejscu od lat uznawanym za centralny punkt pamięci o Katyniu w Republice Południowej Afryki. Wzniesiony w 1981 roku monument upamiętnia ponad 22 000 polskich oficerów, policjantów oraz przedstawicieli inteligencji zamordowanych przez sowieckie NKWD podczas II wojny światowej.
Obchodom przewodniczył Ambasador Rzeczypospolitej Polskiej w Republice Południowej Afryki, Jacek Chodorowicz, w towarzystwie członków polskiej misji dyplomatycznej, w tym Konsula Roberta Rusieckiego. W imieniu Ambasady Rzeczypospolitej Polskiej złożono wieńce w ramach corocznych obchodów.
Do uczestników dołączyli przedstawiciele Polonii w Johannesburgu, a także organizacji kulturalnych i historycznych, które nadal pielęgnują pamięć o Katyniu w diasporze.
Obecni byli również członkowie Związku Sybiraków w Republice Południowej Afryki (często określanego jako Stowarzyszenie Sybiraków), którzy złożyli wieniec ku czci osób deportowanych do sowieckich obozów pracy w tym samym okresie.
Ceremonia obejmowała modlitwy, chwile ciszy oraz refleksje nad trwałym dziedzictwem Katynia. W przemówieniach przypominano nie tylko skalę zbrodni, ale także dziesięciolecia, w których odpowiedzialność za nią była negowana, podkreślając znaczenie prawdy historycznej.
Istotnym elementem obchodów było również upamiętnienie setek polskich oficerów pochodzenia żydowskiego, którzy znaleźli się wśród ofiar Katynia. Przedstawiciele Fundacji Katyńskiej Rodzin Żydowskich podkreślili, że ponad 500 żydowskich oficerów – lekarzy, prawników, inżynierów oraz rezerwistów wywodzących się z różnych środowisk społeczeństwa polskiego – zostało zamordowanych wraz z innymi oficerami. Ich historie, przez długi czas niedostatecznie obecne w szerszej narracji o Katyniu, stanowią integralną część tej tragedii i jej dziedzictwa. Fundacja kontynuuje działania mające na celu dokumentowanie ich losów oraz zachowanie pamięci o nich zarówno w polskiej, jak i żydowskiej świadomości historycznej.
Pomnik Katyński w Johannesburgu zajmuje szczególne miejsce wśród międzynarodowych miejsc pamięci. Oprócz upamiętnienia ofiar Katynia, oddaje on również hołd południowoafrykańskim lotnikom, którzy uczestniczyli w alianckich misjach zaopatrzeniowych dla Warszawy podczas powstania w 1944 roku, symbolizując wspólne doświadczenia wojenne Polski i Republiki Południowej Afryki.
Wraz ze składaniem wieńców i zapalaniem zniczy zgromadzeni potwierdzili prosty, lecz trwały przekaz: pamięć pozostaje zarówno obowiązkiem, jak i formą sprawiedliwości.
Obchody upamiętniające Katyń 28 kwietnia 2025 r.
W dniu 28 kwietnia 2025 r. Luc Albinski reprezentował Fundację Katyńską dla Rodzin Żydowskich podczas dorocznych obchodów katyńskich, które odbyły się pod pomnikiem katyńskim na Wzgórzach Judzkich pod Jerozolimą. W wydarzeniu wzięli udział ambasador RP w Izraelu Maciej Hunia, attaché obrony RP płk Adam Godlewski, a także kilku pracowników polskiej ambasady. W wydarzeniu uczestniczył również przedstawiciel ukraińskiego wojska Serhii Samborskyi. Giora Bar Nir reprezentował rodziny podczas uroczystości i wygłosił wzruszające przemówienie.
Uroczystość pod Pomnikiem Katyńskim w Johannesburgu 20 maja 2024 r.
Pod Pomnikiem Katyńskim w Parku Jamesa i Ethel Gray w Johannesburgu odbyła się uroczystość upamiętniająca zbrodnię katyńską z udziałem Ambasadora RP w RPA Adama Burakowskiego, przedstawicieli Związku Sybiraków oraz Aimee Mica Ntuli, przedstawicielki Fundacji Katyńskiej dla Rodzin Pochodzenia Żydowskiego. Aimee Ntuli złożyła wieniec w imieniu Fundacji.
Pomnik został zaprojektowany przez architektów Andrzeja Romanowicza i Adama Snopka oraz inżyniera budowlanego Leonarda Rynkiewicza. Biskup Szczepan Wesoły poświęcił ukończony pomnik 9 maja 1981 roku. W centralnej części pomnika znajduje się ziemia z Katynia, po lewej z mogił powstańców Armii Krajowej na Cmentarzu Powązkowskim, a po prawej z miejsca katastrofy samolotu Liberator południowoafrykańskich sił powietrznych Jacka van Eyssena w Michalinie pod Warszawą.
Ceremonia pod Pomnikiem Katyńskim na Wyżynach Judzkich pod Jerozolimą 13 kwietnia 2023 r.
Dziś pod Pomnikiem Katyńskim na Wyżynach Judzkich pod Jerozolimą odbyła się krótka ceremonia z okazji Dnia Katyńskiego, dnia pamięci o zbrodni katyńskiej popełnionej przez sowiecką tajną policję w kwietniu-maju 1940 r., podczas której prawie 22 000 polskich oficerów zostało zamordowanych jako jeńcy wojenni. Wśród zamordowanych oficerów było kilkuset polskich oficerów żydowskiego pochodzenia. Na uroczystości obecni byli przedstawiciele polskiej ambasady w Tel Awiwie, w tym Pierwszy Sekretarz i Attaché Obrony, a także Giora Bar Nir, który stracił w Katyniu ojca, porucznika Emanuela Rabinera oraz Luc Albinski, prezes Fundacji Katyńskiej dla Rodzin Żydowskich.
Polsko-żydowska tragedia katyńska: Refleksja z webinarium 4 kwietnia 2024 r.
4 kwietnia 2024 r. odbyło się webinarium „Nie całkiem zapomniani” poświęcone losom polsko-żydowskich oficerów z Katynia. Zostało ono zorganizowane przez Centra Holokaustu i Ludobójstwa w Kapsztadzie, Durbanie i Johannesburgu, a jego gospodarzem był Jakub Nowakowski, dyrektor i wiceprezes Fundacji Katyńskiej dla Rodzin Pochodzenia Żydowskiego. Prezes Fundacji Katyńskiej, Luc Albinski, wziął udział w wypełnionym po brzegi webinarium wraz z Giorą Bar Nirem, który w poruszający sposób opowiedział o losach swojego ojca, Emila Emanuela Rabinera, inżyniera i porucznika Wojska Polskiego, który został zamordowany w lasach Katynia.
Giora przeżył warszawskie getto (1940-43) i uciekł w wieku sześciu lat, by zamieszkać po tzw. aryjskiej stronie Warszawy, a następnie pod fałszywą tożsamością trafił do wsi Ruda Ós koło Radzymina. Po wojnie Giora spędził czas w Warszawie i Łodzi pod opieką wuja i przyjaciela rodziny z getta, a następnie wyemigrował do Francji, gdzie spędził dwa lata w sierocińcu w pobliżu Lyonu. W 1948 roku wyjechał do Izraela, gdzie przybył w wieku 12 lat podczas wojny o niepodległość w swojej nowej ojczyźnie. Giora przyjął nowe imię, ukończył studia i rozpoczął wspaniałą karierę w Izraelskich Siłach Powietrznych, osiągając stopień podpułkownika walczącego w kilku wojnach jako nawigator. Wraz ze swoją nieżyjącą już koleżanką Janiną Goldhar, Giora pracował nad stworzeniem listy wszystkich polskich oficerów żydowskiego pochodzenia, którzy zginęli w Katyniu. Dzięki ich wytrwałości Yad Vashem oficjalnie uznało ofiar Katynia.
Ceremonia pod Pomnikiem Katyńskim na Wyżynach Judzkich pod Jerozolimą 18 maja 2022 r.
Pod Pomnikiem Katyńskim na Wyżynach Judzkich pod Jerozolimą odbyła się ceremonia upamiętniająca rozpoczęcie działalności Fundacji Katyńskiej dla Rodzin Żydowskich z udziałem kilku członków rodziny katyńskich, w tym Giora Bar Nir, Miriam Baram i Yosi Bar Ilan. Obecni byli również przedstawiciele Ambasady RP, w tym Pierwszy Sekretarz. Pierwszy Sekretarz Ambasady RP, Giora, Miriam i Yosi wygłosili krótkie przemówienia, podobnie jak Luc. Mówcy podkreślali jak ważne jest informowanie opinii publicznej o zbrodni katyńskiej, podczas której zamordowano około połowy polskiego korpusu oficerskiego, w tym setki polsko-żydowskich oficerów.
Powołanie Fundacji Katyńskiej dla Rodzin Żydowskich w Warszawie 6 grudnia 2021 r.
Statut Fundacji został dziś podpisany w Warszawie przez założyciela i prezesa Fundacji Luca Albinskiego w obecności notariusza Elżbiety Mikity. Obecne były dwie członkinie Rady Fundacji, Tahel Goldsmith i Aimee Goldsmith. Luc powiedział, że ma nadzieję, iż utworzenie Fundacji przyczyni się do większego uznania w Polsce i w Izraelu skali ofiary, jaką Katyń stanowił dla społeczności żydowskiej w Polsce. W tej narodowej tragedii zamordowano ponad 400 polsko-żydowskich oficerów, jeńców wojennych Sowietów.